Kaszmir

Czapki kaszmirowe robię w fasonie wywijanym — z podwiniętym brzegiem, który kładzie nad uszami i czołem drugą warstwę dzianiny. Kaszmir jest tu w czterech wariantach: czysty i osadzony na jedwabnym rdzeniu, w dwóch rodzajach ściągacza. Rozmiary damskie i męskie.

Czym jest kaszmir i z czego powstaje

Kaszmir to puchowy podszerstek kozy kaszmirskiej — warstwa, która rośnie pod szorstkim włosem okrywowym i chroni zwierzę przed mrozem na wysokogórskich płaskowyżach. Zbiera się go raz w roku, wiosną, wyczesując grzebieniem w czasie naturalnego linienia. Z jednej kozy zostaje po oczyszczeniu około 150–200 gramów. Owca merynos daje w tym samym czasie kilka kilogramów wełny.

Włókno mierzy się w mikronach. Kaszmir ma 14–19, merynos typowy około 22, zwykła wełna owcza 25–35. Ludzki włos — około 75.

Dlaczego wełna gryzie, a kaszmir nie

Przegląd badań opublikowany w 2017 roku w Acta Dermato-Venereologica pokazał, że swędzenie od wełny nie jest reakcją alergiczną. To podrażnienie mechaniczne: włókno powyżej pewnej grubości nie ugina się przy kontakcie ze skórą, tylko w nią uwiera. Próg wynosi około 30 mikronów — czyli dokładnie tam, gdzie mieści się zwykła wełna owcza. Kaszmir jest od tego progu mniej więcej dwa razy cieńszy.

To nie jest kwestia wrażliwości ani przyzwyczajenia, tylko fizyki włókna. Kozy nie wytwarzają przy tym lanoliny, więc w kaszmirze jej nie ma.

Ciepło bez grubej warstwy

Włókno kaszmiru jest silnie pofalowane i między jego skrętami zostaje dużo powietrza. Powietrze izoluje, dlatego cienka i lekka dzianina grzeje przy mniejszej masie niż grubsza z innego materiału. Wywinięcie dokłada do tego drugą warstwę tam, gdzie marznie się najszybciej.

Za tę delikatność płaci się w innym miejscu. Kaszmir gorzej znosi tarcie niż merynos i nie jest materiałem na sport ani intensywne noszenie w terenie. Jeśli szukasz czapki, która wytrzyma codzienne rzucanie do plecaka, uczciwiej sięgnąć po merynosa albo alpakę — oba materiały znajdziesz wśród wszystkich czapek wywijanych.

Co znajdziesz w tej kategorii

Cztery kolekcje różnią się nitką, ściegiem i sposobem wykonania. Fason we wszystkich jest ten sam.

W MARLI i MAREN pracują dwie nitki czystego kaszmiru. W ELARZE i ELORZE jedna z nich jest zastąpiona nitką cieńszą, w której kaszmir osadzono na jedwabnym rdzeniu — jedwabiu nie czuć w dotyku, on tylko trzyma włoski kaszmiru, tak jak w moherowo-jedwabnych włóczkach. Efekt: czapka wychodzi cieńsza, lżejsza i z odrobinę dłuższym włosem.

• MARLA — 100% kaszmir, podwójny ściągacz, druty. Najwyraźniejszy prążek, najbardziej zwarta dzianina.
• MAREN — 100% kaszmir, pojedynczy ściągacz, ręczna maszyna dziewiarska. Gładsza, drobniejsza dzianina.
• ELARA — kaszmir na jedwabnym rdzeniu, pojedynczy ściągacz, druty. Najlżejsza z czterech.
• ELORA — ta sama nitka co w ELARZE, ale podwójny ściągacz. Wyraźny prążek przy mniejszej grubości niż MARLA.

Do każdej czapki mogę zrobić szal, komin lub chustę kaszmirową z tej samej włóczki, w tym samym kolorze. Ilość włóczek bywa ograniczona — jeśli będę musiała domówić, napiszę do Ciebie.

Co wiem z dziergania i noszenia

Trzy z tych kolekcji dziergam ręcznie na drutach. MAREN powstaje na ręcznej maszynie dziewiarskiej — każdy rząd przechodzi pod moją ręką, maszyna sama nic nie zrobi, ale dzianina wychodzi drobniejsza i bardziej równa niż na drutach. Mówię o tym wprost, bo część osób szuka wyłącznie robótki na drutach i ma prawo wiedzieć, co wybiera.

Delikatne nie znaczy: tylko od święta. Kaszmirowej czapki nie trzeba traktować jak jajka. Nie zgniataj jej w kieszeni, po zdjęciu połóż na półce, żeby odpoczęła — tyle wystarczy. Dzianina może się z czasem trochę rozejść, jak każda, ale po praniu wraca do formy.

Noszony kaszmir robi się bardziej puszysty, podobnie jak alpaka: włos się podnosi i czapka po sezonie wygląda inaczej niż w dniu, w którym ją dostałaś. To naturalny proces. Supełki, jeśli się pojawią, zbiera się golarką do swetrów.

Pielęgnacja

Kaszmir należy prać ręcznie, w letniej wodzie, bez wykręcania — ale nie po każdym noszeniu. Wełna wietrzy się i regeneruje sama, więc zwykle wystarczy jedno pranie po sezonie. Resztę opisałam na stronie o pielęgnacji wełny. Każda czapka, która wychodzi z Nitkowe Love, jest prana po wykonaniu, zanim trafi do Ciebie.

Najczęstsze pytania

Którą z czterech czapek wybrać?

Jeśli chcesz wyraźny, plastyczny prążek — MARLA. Jeśli gładszą i drobniejszą dzianinę — MAREN. Jeśli zależy Ci na jak najmniejszym ciężarze — ELARA. ELORA łączy prążek MARLI z lekkością nitki jedwabnej. Nie wiesz, którą? Napisz do mnie, pomogę wybrać.

Czy kaszmir gryzie?

Nie. Uczucie gryzienia bierze się z grubości włókna, nie z uczulenia — a kaszmir przy 14–19 mikronach jest mniej więcej o połowę cieńszy od progu, przy którym wełna zaczyna uwierać skórę. Nie jest to gwarancja braku reakcji u każdej osoby, ale mechanicznie skóry nie podrażnia.

Z czego powstaje kaszmir?

Z podszerstka kozy kaszmirskiej — puchowej warstwy spod włosa okrywowego. Wyczesuje się go grzebieniem raz w roku, wiosną, w czasie naturalnego linienia zwierzęcia. Strzyżenie jest szybsze, ale miesza puch z włosem okrywowym i wymaga późniejszego oddzielania.

Dlaczego kaszmir jest drogi?

Składają się na to trzy rzeczy naraz: z jednej kozy zostaje po oczyszczeniu około 150–200 gramów rocznie, zbiór jest tylko raz w roku, a wyczesywanie i sortowanie robi się ręcznie. Dla porównania jedna owca merynos daje w tym czasie kilka kilogramów wełny. Reszta to czas dziergania.

Czym kaszmir różni się od merynosa?

Jest cieńszy i gładszy, ale mniej sprężysty i gorzej znosi tarcie. Merynos jest trwalszy, łatwiejszy w pielęgnacji i ma naturalne właściwości antybakteryjne, których kaszmir nie ma. Jeśli czapka ma być noszona codziennie i intensywnie, merynos jest rozsądniejszym wyborem.

Czy kaszmirowa czapka nadaje się dla wrażliwej skóry?

Tak — z tego samego powodu, dla którego nie gryzie. Jeśli dotąd wełna Cię uwierała, prawdopodobnie chodziło o zwykłą wełnę owczą przy 25–35 mikronach. Kaszmir jest poza tym zakresem.

Czy kaszmirowa czapka wystarczy na mróz?

Tak. Powietrze uwięzione między pofalowanymi włóknami izoluje, więc cienka warstwa grzeje przy mniejszej masie niż grubsza dzianina z innego materiału, a wywinięcie podwaja ją nad uszami. Czapka nie ciąży na głowie, co przy dłuższym noszeniu bywa ważniejsze niż sama grubość.